Parlamentuaren Osoko Bilkurak gaur onetsi du, UPNren, PPNren, Talde Mistoaren eta atxiki gabekoaren aldeko botoekin, EH Bilduren eta Geroa Bai-ren abstentzioekin eta PSNren eta Contigo-Zurekinen aurkako botoekin, Itunpeko unitateak luzatzeari eta ikasle kopuruan izandako aldaketen ondorioz funts publikoek sostengatutako ikastetxeetako eskola-unitate bakoitzeko gehieneko ikasle-ratioa oro har jaisteari buruzko Foru Legea.

UPNk bultzatutako foru-legearen helburua da "familien eskariaren eta baliabideen efizientziaren arteko oreka egokia" ahalbidetzea, "errealitate demografikoa" kontuan hartuta, hezkuntza-itunak berritzean unitateak (gela kopurua) eta ratioak zehazteko aplikatu beharreko irizpideak malgutzeko, bai ikastetxe publikoetan, bai pribatuetan.

Horretarako, urtebeteko moratoria planteatzen da eguneratu beharreko hezkuntza-itunak berritzeari heltzeko, halako moduz non 2026-27 ikasturtean unitate publikoak eta itunduak “itunen eragina duten ikasmailetan” gaur egun bezala mantenduko diren.

Gainera, onarpen-prozesuaren ondorioetarako, zehazten da ikasgela bakoitzeko gehieneko ikasle-ratioen murrizketa (ratio berberak bi sareetan) aplikatu ahal izango litzatekeela 2027/28 ikasturtetik aurrera, “itunpeko irakaskuntzan eskaini beharreko plaza hutsak murriztuz”.

Itunak berritzeko kontuan hartu beharreko irizpideen birdefinizioa, besteak beste, ikastetxeetako zuzendaritzek Departamentuari helarazitako proposamenen nahitaezko balorazioaren mende dago, hezkuntza-unitateak ikasle-kopuruaren aldaketetara egokitzeari begira.

Proposamen horiek, jasota dagoenaren arabera, Departamentuarenak ez bezalakoak izan daitezke honako gai hauetan: hezkuntza-inklusioa, ikasleen premiak, berrikuntza pedagogikoa, esku-hartze soziala edo egokitzat jotzen den beste edozein.

Antzeko postulatuetatik, PPNk, Talde Mistoak eta atxiki gabeak sare publikoaren eta pribatuaren arteko "osagarritasuna" ere defendatu dute, biak ere funts publikoekin sostengatzen baitira. Halaber, biztanleria-testuinguru berria aprobetxatzera deitu dute (Haur Hezkuntzan sartzen diren ikasleen heren bat galdu da) "sistemaren kalitatea hobetzeko", eta baztertu egin dute hezkuntza-premiei "erabaki sektario edo praktika ideologizatuetatik" abiatuta heltzeko edozein ahalegin.

Osoko Bilkuran egindako eztabaidan zortzi zuzenketa eztabaidatu dira, eta horietatik 4k aurrera egin dute. Alde batetik, UPNrena, 2027/28 ikasturtera eramaten duena ratioen murrizketa, eta beste hiru EH Bildurenak, honako hauetan zehaztuta: legearen izenburuaren aldaketa, haren hitzaurrea kentzea (bietan, Geroa Bairen aldeko botoarekin eta UPN, PPN, Talde Mistoa eta ez-atxikiaren abstentzioarekin), eta berariaz indargabetzea Langileriaren eta Azpiegituren zuzendari nagusiaren apirilaren 1eko 26/2026 Ebazpena, zeinaren bidez ebazten baita Haur Hezkuntzako bigarren zikloko eta Batxilergoko unitateen hezkuntza-ituna berritzeko prozedura, 2026/27 ikasturtetik aurrera. PSNk, Contigo-Zurekinek eta Talde Mistoak kontrako botoa eman dute, baina berriz ere ez da nahikoa izan. Gainerakoek, alde.

Ez dute aurrera egin EH Bildu aldatzeko zuzenketa banak. Zuzenketa horien bidez, bi urteko luzamendua planteatzen zen, eta, hala, unitate bakoitzeko gehieneko ikasle-ratioaren erregulazio berria ezartzen duen foru lege bat onartzen ez den bitartean, 2026/27 eta 2027/28 ikasturteetan uneko ikasturtean (2025/26) itundutako eskola-unitate berberak mantenduko lirateke.

Horri dagokionez, eta «eragindako ikastetxeetako titularrentzako segurtasun juridikoa eta kalte konponezinik ez sortzeko», EH Bilduk proposatzen zuen Gobernuari 18 hilabeteko epea ematea foru-lege proiektu bat aurkezteko Parlamentuan, “unibertsitatez besteko hezkuntza-etapetan, Haur Hezkuntzako lehen zikloa barne, eskola-unitate bakoitzeko ikasleen gehieneko ratioaren jaitsiera orokorra, homogeneoa eta progresiboa arautzeko, funts publikoekin sostengatutako ikastetxe guztietan”.

Argudiatzen zenez, helburua zen ratioak ikasle-kopuruaren aldaketetara egokitzea, errealitate demografiko berriaren ondorioz, kontuan hartuta, halaber, "jada aplikatzen ari diren irizpide osagarriak".

Bi kasuetan, Geroa Bairen babesa ez da nahikoa izan UPN, PSN, PPN, Contigo-Zurekin eta atxiki gabeko erakundeen aurkakotzaren aurrean. Talde Mistoak baztertu egin du foru lege bat eskatzen zuen zuzenketa, eta abstenitu egin da itundutako unitateen luzapena defendatzen zuen zuzenketaren bozketan.

PSNk eta Contigo-Zurekinek, berriz, bere egin dituzte Gobernuak argudiatutako “desadostasun” irizpide teknikoak; izan ere, horien bidez ohartarazten da UPNren proposamena gauzatuz gero, hezkuntza-plangintzan ziurgabetasuna sortzeaz gain (irakasleen plantillak eta eskola-egutegia), 2026/2027 ikasturtearen antolaketa arriskuan jarriko luke (onarpen-prozesua errepikatu beharko litzateke), eta gastu publikoa nabarmen handituko litzateke (aurrekontu-inpaktua 9,3 milioikoa dela kalkulatzen da).

Ikuspuntu juridikotik, eta "unitate itunduak eta publikoak izateko betebeharraren" ondorioz, benetako hezkuntza-premiak alde batera utzita, Gobernuak argudiatzen du foru-lege proposamena "konstituzioaren aurkakoa" izan litekeela, Estatuko oinarrizko legeriak hezkuntza-administrazioei esleitutako eskumenak urratzen dituela iritzita.

Amaitzeko, azpimarratu da 2026/27 ikasturterako plazen behin-behineko esleipenean 3 urteko ikasleen % 98,9k lortu dutela plaza lehen aukeran.

• https://parlamentodenavarra.es/eu
• Foru-lege proposamena (42. NPAO, 2026-04-28koa)